Inleiding
Lage rugklachten zijn bijna gewoon. Iedereen kent wel iemand bij wie “het erin is geschoten”, die al jaren rondloopt met zeurende pijn of die na een scan te horen kreeg dat “de rug toch echt versleten is”.
En toch blijft de echte vraag vaak onbeantwoord: waar komen al die lage rugklachten vandaan?
Niet zelden blijven we hangen in diagnoses, scans en termen als hernia en slijtage. Alsof het antwoord ergens verstopt zit op een MRI-plaatje. Terwijl de meeste lage rugklachten helemaal niet zo mysterieus zijn, maar vooral verkeerd begrepen worden.
Het hardnekkige verhaal rondom de hernia en beeldvorming vormen vaak meer verwarring dan dat ze duidelijkheid geven. Het is namelijk niet de oorzaak van je pijn, maar het symptoom van de dieperliggende oorzaak.
Wat veroorzaakt je lage rugklachten?
Acute lage rug pijn
Wat betekent het als we zeggen: ‘het is in mijn rug geschoten’?
Het gebeurt meestal met iets oppakken, iets tillen of met draaien. Maar wat gebeurt er dan? En is daar een eenduidig antwoord op te geven?
Natuurlijk niet, dat zou te makkelijk zijn. Er zijn wel een aantal dingen die we kunnen beschrijven. Eigenlijk is het heel logisch en is het niet heel veel anders dan dat er met elk ander lichaamsdeel of gewricht kan gebeuren.
De rug, hoe complex die misschien ook is, bestaat uiteindelijk uit botten, spieren, ligamenten en kraakbeen. De botten en het kraakbeen vormen net als op andere plekken in het lichaam normalen (synoviale) gewrichten met banden (ligamenten) die helpen met passieve stabiliteit en spieren die zorgen voor beweging en actieve stabiliteit.
Spieren in de rug kunnen verkrampen en gewrichten kunnen verzwikken. Net zoals dat kan gebeuren in de hamstring of kuit en de enkel. In dat opzicht is het in de rug schieten niet anders dan een kramp in de kuit of een verwikte enkel. Het is vooral de manier waarop we er mee omgaan dat heel anders is. Als de kuit in de kramp schiet stretchen we het er vaak rustig uit. Als we de enkel verzwikken doen we een paar dagen rustig aan waarna we de bewegen en belasting weer langzaam opbouwen. We hebben hier weinig vragen over. Het lijkt wel een tweede natuur is, een instinct dat we weten hoe we hier mee om moeten gaan. Maar als het in de lage rug schiet… dan lijkt dat instinct ver te zoeken.
Chronische lage rug pijn
Dan is er natuurlijk de chronische lage rugpijn die geen duidelijke oorzaak lijkt te hebben. Het is er niet ingeschoten, er is niets ‘geks’ gebeurt, hij is er gewoon. Wat is daar dan mee aan de hand. Is er een overbelasting van de spieren? Dat lijkt niet te kloppen aangezien bij langdurig rust of steeds minder gaan doen uiteindelijk de klachten niet verminderen. Over het algemeen worden klachten minder als we meer gaan bewegen, sporten en trainen. Daartegenover is een veel voorkomende en duidelijke oorzaak van de chronische lage rugklachten het gebrek aan bewegen, sporten en trainen.
Het verhaal van de Hernia
Maar heb je dan een hernia? Hoe zit dat?
Komt een man met lage rugpijn bij de dokter…
Oei,!! Nou laten we eerst maar eens kijken met een mri of je geen hernia hebt, want dan ben je er nog niet klaar mee. Had de dokter gezegd. Helaas was op de mri wel een hernia te zien. Mijn wereld stortte in….
Is deze scherts die hierboven staat terecht?
Er is voldoende wetenschappelijk bewijs dat ondersteunt dat een hernia in de tussenwervelschijf niet altijd gepaard gaat met pijnklachten. Zelfs vaker niet dan wel. Diverse onderzoeken hebben aangetoond dat veel mensen hernia’s hebben zonder symptomen.
Hier is wat meer context en uitleg: Neem een willekeurige groep mensen van straat en vraag aan hen: heeft u op dit moment lage rugpijn? Vervolgens maak je een mri van de rug van alle deelnemers om te controleren op hernia’s. Dan krijg je 4 groepen
Omdat er een groep is met ‘wel pijn maar geen hernia’ en een groep is met ‘geen pijn maar wel een hernia’, is er geen enkele reden om aan te nemen dat in de groep ‘wel pijn en wel een hernia’ de pijn komt van de hernia. Snap je dat.
In verschillende van deze onderzoeken komt naar voren dat meer dan 56% (tot wel 76 %) van de mensen in de groep wel hernia hoort tot de groep geen pijn.
Asymptomatische Hernia’s
Beeldvormende studies zoals MRI-scans tonen aan dat een aanzienlijk percentage van de bevolking (tussen de 20% en 76%, afhankelijk van leeftijd en studiepopulatie) een hernia heeft zonder dat ze enige vorm van pijn of ongemak ervaren. Dit fenomeen wordt aangeduid als een “asymptomatische hernia.”
Ook werd in deze onderzoeken gevonden dat:
- Slechts 36% van de personen op elk niveau normale tussenwervelschijven heeft
- 52% een uitstulpende tussenwervelschijf (bulging disc) heeft
- 27% zelfs een protrusie (hierbij zijn er enkele laagjes in de tussenwervelschijf gescheurd) heeft
Goed om te weten: Hernia’s zijn geen vast gegeven. Een maal een hernia betekend niet getekend voor het leven. Een hernia is kraakbeen, dit kraakbeen is prima instaat te herstellen.
Is beeldvormend onderzoek dan onzin?
Nee zeker niet. Maar beeldvormend onderzoek is misschien alleen zinvol bij vermoeden van osteoporose fracturen of maligniteit (kanker). Beeldvormend onderzoek heeft geen effect op snelheid van het herstel. Toch maar een foto of scan maken, heeft geen positief effect. Daartegenover kan het wel een sterk negatief effect hebben. Bijvoorbeeld doordat er beperkte of foute kennis is over de gevolgen van wat op het plaatje is te zien. Als er een hernia wordt gezien en jij en de dokter schrikken daarvan kan het zijn dat het beweeg gedrag negatief wordt aangepast. Je mindset over je gezondheid, je overtuigingen en je illness believes, zijn uitermate belangrijk. Als artrose wordt gezien als slijtage en de overtuiging is dat je dan maar beter minder kan bewegen anders slijt je sneller, dan gaat het niet goed.
Misvatting over rugpijn
Niet alle rug- of nekpijn wordt veroorzaakt door een hernia, dat is ondertussen wel duidelijk. Rugpijn heeft vaak andere oorzaken, zoals spierproblemen, gewrichtsaandoeningen of psychosociale factoren.
Deze aspecifieke oorzaken komen veel vaker voor dan de traumatische of specifieke oorzaken.
Het idee dat we opzoek moeten zijn naar een diagnose of de focus leggen op: ‘waar komt de pijn toch vandaan in termen van weefselschade’, is vooral wat ons tegen houdt een echte oplossing te vinden. De echte vraag die we ons zouden moeten stellen is wat is de oorzaak. Beter gezegd nog: wat is de oorzaak van de oorzaak.
Houding, controle, spierkracht, uithoudingsvermogen, algemene fitheid en herstellend vermogen zijn dan een serie met ‘trainbare’ grootheden die te binnen schieten waar je mee aan de slag kan.
Je kan je nu de vraag stellen: maar wat als ik dan een echt probleem mis? Mijn eerste tegen vraag zou gelijk zijn: wat is dan een echt probleem?
Stel dat je inderdaad te maken hebt met een hernia (of iets dergelijks). Geen enkele diagnose heeft baat bij een slechte houding, gebrekkige controle, slappe spieren en het onvermogen om te herstellen. Deze factoren zijn niet alleen de belemmeringen voor herstel, maar ook de echte oorzaak van het probleem.
Een hernia is een uitstulping van de tussenwervelschijf. Hoe komt dit? Een van de redenen is dat de tussen wervelschijf wordt ingeklemd tussen de randen van onderliggende en bovenliggende wervels. Dit is bijvoorbeeld heel goed mogelijk bij het houden van een holle rug. Zie afbeelding
Als een gezonde tussenwervelschijf steeds weer wordt ingeklemd tussen beide wervels raakt deze vanzelf geïrriteerd. Gaat de tussenwervelschijf vanzelf ontsteken. Er ontstaat een zwakke plek en een uitstulping. Deze uitstulping komt steeds makkelijker tussen de wervels vast te zitten. Het is alsof je op je wang hebt gebeten. Daarna blijf je dagenlang op je wang bijten en de wang kan dan niet herstellen als je niet even voorzichtig gaat kauwen. Blijven we zo staan en bewegen dan is er geen enkele mogelijkheid voor de hernia van de tussenwervelschijf om zich te herstellen. Er is zelfs een gevaar. Blijf je zo bewegen en je strekt een keer echt goed op. Of je maakt een echt holle rug dan is het alsof je een puistje uitknijp. Je knijpt de hernia kapot tussen de twee botranden in. De inhoud van de ontstoken discus komt dan vrij en lekt mogelijk tegen de zenuwwortel. Een operatie (die gelukkig al terughoudend wordt uitgevoerd) biedt slechts een zeer tijdelijke oplossing. De hernia is wel weggesneden, maar het echt probleem, het ontstaansprobleem is daarmee niet opgelost. Je kan wachten op de volgende.
Duidelijk is dat houding en beweging een sleutelrol spelen in de oplossing van niet alleen de hernia klachten, maar bijna elk rugprobleem.
Implicatie voor behandeling
Deze bevindingen hebben geleid tot een verschuiving in de aanpak van rugklachten door de medische professionals. De medische professionals richten zich steeds meer op conservatieve behandelingen zoals fysiotherapie. Niet de fysiotherapeut als veredelde masseur of andere ‘hands on’ benaderingen. Maar de fysiotherapeut als coach en trainer wat zich vertaalt naar houding en bewegingsadvies en educatie over het probleem zoals ook elke coach en personal trainer zou kunnen doen.
Houding en training hebben beperkt succes
Toch gaat ook dit met beperkt succes. Daar zijn verschillende argumenten voor.
- Een dergelijk aanpak kan alleen succes hebben door inzet, een proactieve houding van de klant.
- Details matter!! (what do you mean by ‘recht op staan’, be specific)
Argument 1 behoeft nauwelijks uitleg het heeft geen zin als je trainer of fysiotherapeut meer gaat sporten of rechter op gaat staan. Jij zou het moeten doen en blijven doen. Het is meer dan een oefeningetje. Het is vaak een leefstijl aanpassing.
Details matter als het gaat om houding en training. Dat is de reden dat veel houdings- en core-adviezen niet werken.
Een voorbeeld: je trainer zegt: je moet meer rechtop staan. Jij: Ik weet niet hoe. Trainer: Doe net alsof er een touwtje aan je kruin zit en je aan dat touwtje omhooggetrokken wordt. Deze manier van een opdracht geven noemen we extrinsieke cues geven. Ze zijn makkelijker te begrijpen dan: kantel je bekken, trek je navel in, span je billen aan en lift je borstkast. Dit zijn intrinsieke cues.
Maar er is een probleem met extrinsieke cues en onze wens alles maar makkelijker te maken. We zijn heel goed in compensatie strategieën. We kunnen de globale beweging van de kruin naar boven wel uitvoeren, maar dat gaat wel langs de makkelijkste weg.
Ditzelfde geldt voor oefeningen als buikspieroefeningen. Een gegeven is dat veel mensen met rugklachten een afwijkende functie van ‘de core’ hebben. Ze simpel weg vragen om een oefeningen als een plank of iets dergelijks te doen zonder daarbij ‘ingewikkelde’ intrinsieke cues mee te geven, zal alleen maar resulteren in nog meer compensatie.
Laten we eerlijk zijn als we automatisch de juiste aansturing zouden hebben, hadden we de lage rug klachten niet gehad.
Daarnaast worden buikspieroefeningen en core training met elkaar verward. Niet alleen praktijken, sportscholen en personal trainers, maar ook onderzoeken gebruiken vele uit een lopende definities van wat de core is en welke oefeningen daarbij passen.
Slot
Als je tot hier hebt gelezen, is één ding hopelijk duidelijk: lage rugklachten zijn zelden een kwestie van “pech”. In de meeste gevallen zijn het geen structurele problemen, maar functionele. Problemen in houding, aansturing, belastbaarheid en herstel.
En dat is goed nieuws. Want pech is niet te beïnvloeden, functioneel wel.
De oplossing zit niet in nog een scan, nog een label of nog een passieve behandeling. De oplossing zit in leren bewegen, trainen en belasten. Dat is niet “doe deze oefening drie keer tien”, maar met aandacht voor details. Voor hoe je staat, hoe je beweegt en hoe je je lichaam aanstuurt onder belasting.
Wil je hier serieus mee aan de slag en niet blijven hangen in symptoombestrijding, dan is personal training of gerichte begeleiding een logische volgende stap.
